مقدمه

سلامت افراد و جوامع تنها تحت تأثیر عوامل زیستی و خدمات درمانی قرار ندارد، بلکه مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، محیطی و سیاسی نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری وضعیت سلامت و توزیع آن در جامعه ایفا می‌کنند. تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت به شرایطی اطلاق می‌شود که افراد در آن متولد می‌شوند، رشد می‌کنند، زندگی می‌کنند، کار می‌کنند و سالمند می‌شوند و این شرایط تحت تأثیر توزیع قدرت، منابع و سیاست‌های اجتماعی قرار دارند. نابرابری در این عوامل منجر به ایجاد نابرابری در سلامت و افزایش بار بیماری‌ها در گروه‌های آسیب‌پذیر می‌شود.

هسته پژوهشی تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت با هدف تولید شواهد علمی برای شناسایی عوامل مؤثر بر نابرابری‌های سلامت، تحلیل سیاست‌ها و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد برای ارتقای عدالت در سلامت فعالیت می‌کند و تلاش دارد از طریق پژوهش‌های بین‌رشته‌ای، نقش مؤثری در بهبود سلامت جمعیت و کاهش شکاف‌های سلامت ایفا نماید.

چشم‌انداز

تبدیل شدن به مرجع علمی پیشرو در پژوهش‌های مرتبط با تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت و عدالت در سلامت در سطح ملی و منطقه‌ای و ایفای نقش مؤثر در سیاستگذاری‌های مبتنی بر شواهد برای ارتقای سلامت جمعیت.

مأموریت

۱. شناسایی و پایش تعیین‌کننده‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت و نابرابری‌های سلامت در سطوح ملی و منطقه‌ای.

۲. انجام پژوهش‌های کاربردی و بین‌رشته‌ای در زمینه عوامل اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و محیطی مؤثر بر سلامت.

۳. تولید شواهد علمی برای حمایت از سیاستگذاری‌های سلامت‌محور و عدالت‌محور.

۴. ارزیابی تأثیر سیاست‌ها و برنامه‌های اجتماعی بر پیامدهای سلامت.

۵. توسعه همکاری‌های علمی با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و سازمان‌های ملی و بین‌المللی فعال در حوزه عدالت و تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

خطوط تحقیقاتی

۱. مطالعات نابرابری و عدالت در سلامت.

۲. بررسی تأثیر وضعیت اقتصادی-اجتماعی بر سلامت و بیماری‌ها.

۳. مطالعات مرتبط با فقر، اشتغال، آموزش، مسکن و سایر تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

۴. پژوهش در زمینه سلامت شهری، محیط زندگی و عوامل محیطی مؤثر بر سلامت.

۵. ارزیابی تأثیر سیاست‌های عمومی بر سلامت (Health in All Policies).

۶. مطالعات مرتبط با سرمایه اجتماعی، مشارکت اجتماعی و سلامت.

۷. تحلیل روندهای نابرابری سلامت در گروه‌های آسیب‌پذیر و مناطق محروم.

۸. توسعه شاخص‌های پایش عدالت و تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

راهبردهای بلندمدت

۱. ایجاد شبکه ملی و منطقه‌ای پژوهشگران حوزه تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

۲. توسعه همکاری‌های بین‌بخشی با سازمان‌های مرتبط با رفاه اجتماعی، آموزش، محیط زیست، اقتصاد و مدیریت شهری.

۳. مشارکت در تدوین اسناد و سیاست‌های ملی مرتبط با عدالت در سلامت.

۴. تبدیل شدن به مرجع علمی ارائه مشاوره به سیاستگذاران در زمینه کاهش نابرابری‌های سلامت.

۵. توسعه همکاری‌های بین‌المللی در زمینه پژوهش‌های عدالت و تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

نتایج مورد انتظار

هدف غایی (Impact)

کمک به کاهش نابرابری‌های سلامت و ارتقای عدالت در سلامت از طریق تولید شواهد علمی، ارائه راهکارهای سیاستی و حمایت از مداخلات مبتنی بر شواهد در سطح ملی و منطقه‌ای.

برونداد

۱. تولید شواهد علمی برای تصمیم‌گیری و سیاستگذاری در حوزه عدالت در سلامت.

۲. انتشار گزارش‌های سیاستی (Policy Brief)، گزارش‌های پایش و توصیه‌های اجرایی برای مدیران و سیاستگذاران.

۳. انتشار مقالات علمی و توسعه بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

برنامه کوتاه‌مدت

۱. راه‌اندازی و به‌روزرسانی مستمر وبگاه هسته پژوهشی.

۲. شناسایی پژوهشگران و مراکز فعال در حوزه تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

۳. ایجاد بانک اطلاعاتی شاخص‌های اجتماعی مؤثر بر سلامت.

۴. اجرای مطالعات مقطعی و مرورهای نظام‌مند در زمینه نابرابری‌های سلامت.

۵. برگزاری نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی مرتبط با عدالت در سلامت.

۶. توسعه همکاری‌های علمی با دستگاه‌های اجرایی مرتبط.

برنامه میان‌مدت

۱. طراحی و اجرای مطالعات طولی و مداخلاتی در زمینه تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت.

۲. تدوین پروپوزال‌های مشترک ملی و بین‌المللی و جذب حمایت‌های پژوهشی.

۳. توسعه شبکه همکاری بین‌بخشی و بین‌المللی در حوزه عدالت در سلامت.

۴. تولید گزارش‌های ملی پایش نابرابری‌های سلامت و ارائه به سیاستگذاران.

برنامه بلندمدت

۱. تبدیل شدن به قطب علمی پژوهش‌های تعیین‌کننده‌های اجتماعی سلامت و عدالت در سلامت در کشور و منطقه.

۲. مشارکت مؤثر در اصلاح سیاست‌های اجتماعی و سلامت‌محور بر پایه شواهد.

۳. ایفای نقش مشاور علمی برای سازمان‌های ملی و بین‌المللی در زمینه کاهش نابرابری‌های سلامت و ارتقای سلامت جمعیت.