مقدمه

آسیب‌های اجتماعی از مهم‌ترین چالش‌های توسعه پایدار و سلامت عمومی در جوامع محسوب می‌شوند و پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی افراد و خانواده‌ها بر جای می‌گذارند. عواملی همچون فقر، نابرابری، بیکاری، مهاجرت، حاشیه‌نشینی، اعتیاد، خشونت، طلاق، خودکشی، کودک‌آزاری و سایر مشکلات اجتماعی، علاوه بر کاهش کیفیت زندگی، موجب افزایش بار بیماری‌ها و تحمیل هزینه‌های سنگین بر نظام سلامت و سایر بخش‌های جامعه می‌شوند.

پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی نیازمند رویکردی جامع، مبتنی بر شواهد و بین‌بخشی است که با شناسایی عوامل خطر و عوامل محافظت‌کننده، طراحی و اجرای مداخلات مؤثر و سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، به ارتقای سلامت اجتماعی و افزایش تاب‌آوری جامعه کمک نماید. هسته پژوهشی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی با تمرکز بر پژوهش‌های کاربردی و سیاست‌محور، در جهت تولید دانش، توسعه مداخلات پیشگیرانه و حمایت از تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شواهد فعالیت خواهد کرد.

چشم‌انداز

تبدیل شدن به یکی از مراکز پیشرو در پژوهش‌های مرتبط با پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و ارتقای سلامت اجتماعی در سطح ملی و منطقه‌ای از طریق تولید شواهد علمی و ارائه راهکارهای مؤثر برای سیاستگذاری و مداخله.

مأموریت

۱. شناسایی الگوها، روندها و عوامل خطر مرتبط با آسیب‌های اجتماعی در جمعیت‌های مختلف.

۲. انجام پژوهش‌های کاربردی و بین‌رشته‌ای برای طراحی و ارزیابی مداخلات پیشگیرانه.

۳. تولید شواهد علمی برای حمایت از سیاستگذاری‌های اجتماعی و سلامت‌محور.

۴. توسعه همکاری‌های بین‌بخشی با سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای مسئول در حوزه آسیب‌های اجتماعی.

۵. ارتقای دانش و ظرفیت پژوهشی در زمینه پیشگیری، کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی.

خطوط تحقیقاتی

۱. اپیدمیولوژی و روند آسیب‌های اجتماعی در گروه‌های مختلف جمعیتی.

۲. عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر بر بروز آسیب‌های اجتماعی.

۳. پیشگیری از اعتیاد و سوءمصرف مواد.

۴. پیشگیری از خشونت‌های خانگی، اجتماعی و مبتنی بر جنسیت.

۵. سلامت روان، خودکشی و رفتارهای پرخطر.

۶. سلامت اجتماعی نوجوانان و جوانان و پیشگیری از رفتارهای پرخطر.

۷. مطالعات مرتبط با سالمندی، تنهایی اجتماعی و آسیب‌های اجتماعی سالمندان.

۸. ارزیابی اثربخشی برنامه‌ها و سیاست‌های پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی.

۹. نقش سواد سلامت، رسانه و آموزش در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی.

۱۰. توسعه مدل‌های پیشگیری مبتنی بر جامعه و مشارکت مردمی.

راهبردهای بلندمدت

۱. ایجاد شبکه همکاری میان پژوهشگران، دانشگاه‌ها و سازمان‌های مرتبط با آسیب‌های اجتماعی.

۲. توسعه همکاری‌های بین‌بخشی با نهادهای اجرایی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی.

۳. مشارکت در تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های ملی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی.

۴. توسعه نظام پایش و رصد آسیب‌های اجتماعی مبتنی بر داده‌های علمی.

۵. گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی در حوزه سلامت اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی.

نتایج مورد انتظار

هدف غایی (Impact)

کمک به کاهش بروز آسیب‌های اجتماعی، ارتقای سلامت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی افراد و خانواده‌ها از طریق تولید شواهد علمی، توسعه مداخلات پیشگیرانه و حمایت از سیاستگذاری‌های مبتنی بر شواهد.

برونداد

۱. تولید دانش و شواهد علمی برای برنامه‌ریزی و سیاستگذاری در حوزه آسیب‌های اجتماعی.

۲. تدوین خلاصه‌های سیاستی (Policy Brief) و دستورالعمل‌های مبتنی بر شواهد برای مدیران و تصمیم‌گیران.

۳. انتشار مقالات علمی، گزارش‌های پایش و بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با آسیب‌های اجتماعی.

برنامه کوتاه‌مدت

۱. راه‌اندازی و به‌روزرسانی وبگاه هسته پژوهشی.

۲. شناسایی پژوهشگران و سازمان‌های همکار در حوزه آسیب‌های اجتماعی.

۳. اجرای مطالعات مروری، مقطعی و تحلیل وضعیت آسیب‌های اجتماعی در جمعیت‌های هدف.

۴. برگزاری نشست‌های علمی، کارگاه‌های آموزشی و دوره‌های توانمندسازی پژوهشگران.

۵. ایجاد بانک اطلاعاتی پژوهش‌ها و شاخص‌های مرتبط با آسیب‌های اجتماعی.

۶. آغاز پروژه‌های پژوهشی مشترک با نهادهای اجرایی و اجتماعی.

برنامه میان‌مدت

۱. طراحی و اجرای مطالعات طولی و مداخلاتی برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی.

۲. تدوین پروپوزال‌های مشترک ملی و بین‌المللی و جذب منابع پژوهشی.

۳. توسعه همکاری‌های علمی بین‌بخشی و بین‌المللی.

۴. ارزیابی برنامه‌های ملی و منطقه‌ای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و ارائه پیشنهادهای اصلاحی.

برنامه بلندمدت

۱. تبدیل شدن به مرجع علمی پژوهش‌های پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در کشور و منطقه.

۲. ایفای نقش مؤثر در سیاستگذاری و برنامه‌ریزی ملی برای کاهش آسیب‌های اجتماعی.